Παρουσιάζεται η θέση των ελληνικών πανεπιστημίων στις διεθνείς κατατάξεις ARWU, THE, QS, Scimago, Webometrics, NTU και CWUR για το έτος 2024 καθώς και η μεταβολή της θέσης τους από το προηγούμενο έτος.

Πλήθος ελληνικών ιδρυμάτων ανά διεθνή κατάταξη:

Στον επόμενο πίνακα σημειώνεται η μεταβολή της θέσης του κάθε Πανεπιστημίου συγκριτικά με το προηγούμενο έτος (2023)

Πηγή: © Στράτος Στρατηγάκης. Κατοχυρώθηκε δυνάμει της με αρ. 4436/2016 πράξης κατάθεσης πνευματικής ιδιοκτησίας

Ευτυχισμένοι οι καθηγητές με φοιτητές που ήθελαν πολύ να εισαχθούν στη σχολή τους. Ευτυχισμένοι και οι φοιτητές που πέτυχαν στη σχολή της πρώτης τους επιλογής.

Στο Τμήμα Ιταλικής Φιλολογίας Θεσσαλονίκης το ποσοστό των επιτυχόντων που είχαν τη σχολή ως πρώτη τους επιλογή ήταν 100%. Εντυπωσιακό να ξέρεις ότι όλοι οι φοιτητές σου είχαν τη σχολή ως πρώτη επιλογή. Το πρόβλημα είναι όταν βλέπεις ότι όλοι οι φοιτητές που εισήχθησαν ήταν μόλις 3 και ένας με την κατηγορία του 10%. Κάτι αντίστοιχο συνέβη και στην Αθήνα· το ποσοστό των φοιτητών που δήλωσαν ως πρώτη επιλογή τη σχολή ήταν 87,5%. Οκτώ εισήχθησαν εκ των οποίων οι 7 είχαν τη σχολή ως πρώτη επιλογή. Έτσι είμαστε σίγουροι ότι θα φοιτήσουν στη σχολή, όμως, μπορεί να σταθούν Τμήματα με τόσο λίγους εισακτέους;

Στα πλέον περιζήτητα Τμήματα κατατάσσονται τα Τμήματα Μουσικής, που έχουν ειδικό τρόπο εισαγωγής, με πολύ δύσκολα μουσικά μαθήματα. Όσοι υποβάλλονται στη δοκιμασία της προετοιμασίας γι’ αυτά τα Τμήματα είναι αποφασισμένοι. Από τα 5 Τμήματα στα 4 πάνω από το 98% των επιτυχόντων τα είχε μέσα στις 3 πρώτες επιλογές. 488 υποψήφιοι δήλωσαν τα Τμήματα Μουσικών Σπουδών για να εισαχθούν οι 421 και να μείνουν και 67 κενές θέσεις.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τα ΤΕΦΑΑ. Το 88,6% των επιτυχόντων στο Τμήμα της Θεσσαλονίκης το είχαν ως πρώτη τους επιλογή και το 93,75% στην Αθήνα. Συνολικά πάνω από 80% των επιτυχόντων σε όλα τα ΤΕΦΑΑ είχαν το Τμήμα επιτυχίας μέσα στις 3 πρώτες επιλογές τους.

Είναι πολύ λογικό να έχουν υψηλή ζήτηση τα Τμήματα που απαιτούν επιπλέον εξετάσεις για την εισαγωγή σ’ αυτά. Όσοι υποβάλλονται στην ταλαιπωρία των επιπλέον εξετάσεων είναι αποφασισμένοι. Υπάρχουν όμως και άλλα Τμήματα που δεν ανήκουν στα λεγόμενα περιζήτητα που αποτελούν όνειρο ζωής για αρκετούς φοιτητές. Η Σχολή Μηχανικών του Εμπορικού Ναυτικού ήταν η πρώτη επιλογή για το 93,44% των φοιτητών της και η Σχολή Πλοιάρχων για το 93,16%. Το Τμήμα Ξένων Γλωσσών Μετάφρασης και Διερμηνείας στην Κέρκυρα ήταν η πρώτη επιλογή για το 81,69% των φοιτητών του. Το Τμήμα Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης επέλεξαν ως πρώτη τους επιλογή το 82,19% των φοιτητών του.

Το Τμήμα Αγγλικής Φιλολογίας Θεσσαλονίκης είχε ως πρώτη του επιλογή το 76,62% των φοιτητών του, ενώ το Τμήμα Ιατρικής Θεσσαλονίκης το είχε ως πρώτη του επιλογή το 76,12% των φοιτητών του. Παρόμοιοι φαίνονται οι αριθμοί. Η διαφορά, όμως, είναι ότι το Τμήμα Αγγλικής Φιλολογίας το δήλωσαν συνολικά 1.130 υποψήφιοι ενώ το Ιατρικής 2.329. Αυτό κάνει την Ιατρική περιζήτητη σχολή· η μεγάλη ζήτηση. Στα άλλα Τμήματα που αναφέραμε η ζήτηση καλύπτεται κατά το μεγαλύτερο μέρος της από τις προσφερόμενες θέσεις και έτσι ο ανταγωνισμός δεν είναι τόσο μεγάλος.

Το Τμήμα Φυσικής Αθήνας το δήλωσαν ως πρώτη επιλογή το 75,36% των φοιτητών του· 52 φοιτητές από τους συνολικά 69 εισακτέους. Έμειναν, όμως, 99 κενές θέσεις, διότι η ζήτηση είναι συνολικά μικρή και ο συντελεστής ΕΒΕ ο υψηλότερος δυνατός 1,2. Το Τμήμα Γεωλογίας της Αθήνας το δήλωσαν ως πρώτη επιλογή 28 από τους φοιτητές του και συνολικά 59 φοιτητές (ποσοστό 76,62%) το είχαν μέσα στις πρώτες τρεις επιλογές τους. Στο Τμήμα δεν έμεινε καμία κενή θέση, διότι είχε χαμηλό συντελεστή ΕΒΕ, το 0,8.

Συνολικά 45 Τμήματα είχαν δηλωθεί ως πρώτη επιλογή τουλάχιστον από το 70% των φοιτητών τους και 222 Τμήματα είχαν δηλωθεί μέσα στις τρεις πρώτες επιλογές από περισσότερους από το 70% των φοιτητών τους. Αυτό μας δείχνει ότι υπάρχει αρκετή ποικιλία στη ζήτηση για σπουδές. Δεν έχουμε συσσώρευση των υποψηφίων μόνο στα περιζήτητα Τμήματα και κακώς επικεντρωνόμαστε μόνο σ’ αυτά. Απλά στα περιζήτητα Τμήματα ο ανταγωνισμός για την εισαγωγή είναι μεγάλος, με αποτέλεσμα να είναι πολύ δύσκολη η εισαγωγή, και γι’ αυτό κυριαρχούν στη δημοσιότητα.

Το πρόβλημα είναι ότι υπάρχουν 91 Τμήματα στα οποία λιγότεροι από τους μισούς επιτυχόντες τα είχαν μέσα στις 6 πρώτες επιλογές τους. Αυτό δείχνει ότι οι συγκεκριμένοι φοιτητές μπήκαν στο Τμήμα χωρίς να το επιθυμούν. Δεν τους έφταναν τα μόρια που συγκέντρωσαν στις Πανελλαδικές για να πετύχουν σε μία από τις πρώτες επιλογές τους και έτσι εισήχθησαν σ’ αυτή τη σχολή. Αυτό είναι φυσικό σε μερικές περιπτώσεις. Αν κάποιος στοχεύει στις Ιατρικές θα δηλώσει αυτές τις σχολές στις 7 πρώτες επιλογές του Μηχανογραφικού του και μετά μπορεί να βάλει τις Οδοντιατρικές, τη Φαρμακευτική και τα Τμήματα Βιολογίας. Αν εισαχθεί σε ένα Τμήμα Φαρμακευτικής αυτό σημαίνει ότι είχε πάνω από 17.620 μόρια, αλλά δεν θα σπουδάσει αυτό που θέλει. Τα Τμήματα Οδοντιατρικής, Φαρμακευτικής, Βιολογίας ανήκουν σ’ αυτή την κατηγορία Τμημάτων. Η πλειονότητα των εισακτέων τους ήθελε να εισαχθεί στην Ιατρική αλλά δεν τα κατάφερε. Φυσικά αυτό δεν συμβαίνει σε όλους τους φοιτητές τους· οι βαθμοί αυτών που εισήχθησαν πρώτοι το δείχνουν. Συμβαίνει, όμως σε αρκετούς. Οι συγκεκριμένοι φοιτητές έχουν γράψει καλά στις Πανελλαδικές, όχι όμως τόσο καλά όμως ώστε να πετύχουν το στόχο τους.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν πρέπει να σπουδάζουν όλοι αυτό που θέλουν ή θα πρέπει να υπάρχουν ποσοτικοί περιορισμοί. Καλό θα ήταν να σπουδάζουν όλοι αυτό που θέλουν αλλά μετά δεν θα βρίσκουν δουλειά πάνω σ’ αυτό που σπούδασαν. Η αγορά εργασίας δημιουργεί συγκεκριμένο αριθμό θέσεων που, μάλιστα, αλλάζουν απρόβλεπτα. Αν σπουδάσουν όσοι επιθυμούν Ιατρική τότε θα έχουμε πληθώρα γιατρών που δεν θα βρίσκουν εργασία, θα είναι κακοπληρωμένοι λόγω υπερπροσφοράς και θα αποτελούν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, διότι θα μας… αρρωσταίνουν για να βγάλουν τα προς το ζην. Αν αυτό σας φαίνεται αδύνατο σκεφτείτε πόσες αξονικές και μαγνητικές τομογραφίες γίνονται στην Ελλάδα, ενώ δεν χρειάζονται. Ακόμη και για αχρείαστες επεμβάσεις γίνεται λόγος.

Πρέπει, λοιπόν, να υπάρχει ένας σχεδιασμός και ένας φραγμός σε κάποια επαγγέλματα που, δυστυχώς, κάτι τέτοιο είναι αδύνατο από τότε που οι σπουδές έγιναν προϊόν. Όλοι θέλουν να αυξήσουν τις πωλήσεις του προϊόντος τους. Σε κάποιες χώρες υπάρχει σχεδιασμός και περιορισμός. Δεν είναι εύκολο να σπουδάσεις Ιατρική στη Γερμανία, ούτε στην Αμερική. Στη Γερμανία όταν τους λείπουν γιατροί εισάγουν από τις χώρες του νότου. Στην Ελλάδα όποιος θέλει να σπουδάσει Ιατρική και δεν τα καταφέρνει να εισαχθεί σε ένα δημόσιο Πανεπιστήμιο θα πάει στο εξωτερικό ή θα σπουδάσει σε ιδιωτικό Πανεπιστήμιο στην Ελλάδα. Η τάση θα ανακοπεί μόνο όταν θα υπάρξει κορεσμός και προβλήματα στην αγορά εργασίας. Φυσικά αυτό δεν ισχύει μόνο για την Ιατρική. Ισχύει για όλες τις επιστήμες. Όταν οι σπουδές γίνονται προϊόν τότε η ζήτηση καθορίζει ποια προγράμματα σπουδών θα προσφέρονται. Η μεγάλη ζήτηση για Ιατρική και Νομική θα δημιουργήσει πολλά προγράμματα σπουδών όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Τα προβλήματα θα φανούν αργότερα, όταν θα έχουμε υπερπληθυσμό πτυχιούχων, που δεν θα μπορούν να βρουν εργασία.

*Ο Στράτος Στρατηγάκης είναι Μαθηματικός – Ερευνητής
[email protected], 
www.stadiodromia.gr

Η εργασιακή προσωπικότητα, τα ενδιαφέροντα, ο τρόπος ζωής, οι ικανότητες - δεξιότητες καθώς και το διαρκώς μεταβαλλόμενο εργασιακό σκηνικό είναι σημαντικοί παράγοντες που οι μαθητές θα χρειαστεί να διερευνήσουν πριν πάρουν την απόφαση της επιλογής σπουδών. Ολα όσα πρέπει να γνωρίζουν ο μαθητές που ετοιμάζονται για τις πανελλήνιες εξετάσεις και οι γονείς, για να βοηθήσουν τα παιδιά τους στην κρίσιμη αυτή επιλογή, εξηγούν οι Σύμβουλοι Σπουδών & Σταδιοδρομίας Μαίρη Μαρκετάκη και Κάτια Γαλήνα.

Mε ποια κριτήρια επιλέγουν οι μαθητές κατεύθυνση σπουδών;

Η μέχρι τώρα εμπειρία υπαγορεύει ότι η επιλογή της κατεύθυνσης γίνεται με βάση τη σχολική επίδοση. Για παράδειγμα, ένας μαθητής με υψηλή επίδοση στα λεγόμενα θεωρητικά μαθήματα, με ευχέρεια στη γραπτή έκφραση και στην αποστήθιση κειμένων, τις περισσότερες φορές θα οδηγηθεί στο πεδίο των ανθρωπιστικών επιστημών, χωρίς καν να εξετάσει άλλες πιθανές κατευθύνσεις. Άλλος τρόπος επιλογής είναι η μέθοδος «διάτης ατόπου». Δεν είναι σπάνιο οι μαθητές να οδηγούνται στην «ασφαλή επιλογή» του 4ου πεδίου, αυτού των Επιστημών Οικονομίας και Πληροφορικής, μόνο και μόνο γιατί πείθονται ότι δεν θα κατάφερναν να εισαχθούν σε κάποια «καλή σχολή» που συνδέεται με τα άλλα τρία πεδία.

Είναι η σχολική επίδοση αλάθητο κριτήριο επιλογής επιστημονικού πεδίου;

Ορισμένες φορές ναι. Ενας μαθητής με υψηλή επίδοση σε συγκεκριμένα μαθήματα σημαίνει ότι επενδύει χρόνο και ενέργεια σε αυτά. Αυτό πολλές φορές αποτελεί ένδειξη ότι πράγματι το ενδιαφέρον του ταυτίζεται με την επιλογή κατεύθυνσης. Για παράδειγμα, ένας μαθητής που αγαπά πολύ τα μαθηματικά, ίσως να του ταίριαζε μια σχετική επιστήμη. Κάτι ωστόσο που είναι σημαντικό να τονιστεί είναι ότι υπάρχουν σχολές του θεωρητικού πεδίου -π.χ. η Νομική- όπου οι μαθητές δεν εξετάζονται στα μαθηματικά για να εισαχθούν. Ωστόσο, ένας επιτυχημένος νομικός έχει μαθηματικό τρόπο σκέψης. Επομένως, η πολύ καλή επίδοση σε ένα μάθημα δεν είναι απαραίτητο κριτήριο επιλογής επιστημονικού
πεδίου και σχετικού με αυτό επαγγέλματος.

Ποιος είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος επιλογής της πιο κατάλληλης σχολής;

Το πιο σημαντικό κριτήριο επιλογής σπουδών, είναι η επίγνωση της προσωπικής μας ταυτότητας, η αναγνώριση δηλαδή των χαρακτηριστικών της εργασιακής μας προσωπικότητας και των κλίσεών μας. Είναι κριτήρια που ενθαρρύνου με τους μαθητές να εμπιστευτούν, προκειμένου να κάνουν τις πιο κατάλληλες για αυτούς επιλογές.

Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος με βασικό χαρακτηριστικό τη διάθεση της προσφοράς προς τον συνάνθρωπο, την ενσυναίσθηση, τη συνεργατικότητα θα βρίσκει επαγγελματική ικανοποίηση μέσα από την άσκηση επαγγελμάτων όπου αποδέκτης θα είναι ο άνθρωπος ή το κοινωνικό σύνολο. Το ίδιο άτομο ενδεχομένως να ασφυκτιούσε σε ένα εργασιακό περιβάλλον που δεν θα του επέτρεπε να αναδείξει την αλληλέγγυα προσωπικότητά του. Μέσα από πληθώρα ερευνών έχει αποδειχθεί ότι οι άνθρωποι που επιλέγουν επαγγέλματα που ταιριάζουν στην προσωπικότητά τους είναι πιο ικανοποιημένοι, πιο αποδοτικοί και πιο επιτυχημένοι στην επαγγελματική τους ζωή. Νιώθουν μεγαλύτερη αυτοεκπλήρωση και παραμένουν για μεγαλύτερο διάστημα στον επαγγελματικό χώρο, ενώ εμφανίζουν λιγότερο εργασιακό στρες και «burnout».

Εχουν, όμως, οι μαθητές επαγγελματική αποκατάστασημ όταν επιλέγουν σχολές με βάση τo τι ταιριάζει στην προσωπικότητά τους και στον τρόπο ζωής που θέλουν να έχουν; Δεν είναι εξίσου σημαντικό να λαμβάνουν υπόψη τα επαγγέλματα του μέλλοντος;

Οι κατευθύνσεις που έχουν να κάνουν με την ενέργεια και την τεχνολογία, σήμερα θεωρείται ότι οδηγούν στα επαγγέλματα του μέλλοντος. Γι’ αυτό ακριβώς, οι μαθητές πολλές φορές επιλέγουν μια σχολή με βάση αυτή την αντίληψη, χωρίς ωστόσο να έχουν διερευνήσει αν πραγματικά τους ταιριάζουν επαγγέλματα που συνδέονται αυτές οι κατευθύνσεις. Μοναδική στόχευση, ιδιαίτερα του μαθητή με υψηλές σχολικές επιδόσεις, είναι η εισαγωγή σε μια σχολή «κύρους», που θα τον οδηγήσει σε ένα «επάγγελμα του μέλλοντος».

Παρ’ όλα αυτά, ένα ποσοστό των φοιτητών που έκαναν την επιλογή τους με βάση το κριτήριο της υψηλής επίδοσης σε συνδυασμό με τη σχολή κύρους συχνά δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, καθυστερούνή και εγκαταλείπουν. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι φοιτητές νιώθουν άγχος, απογοήτευση και ματαίωση, ακόμα και μακροχρόνια δυσαρέσκεια που μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Ας έχουμε στο μυαλό μας ότι τα λεγόμενα επαγγέλματα του μέλλοντος συνδέονται με τις τεχνολογικές εξελίξεις, τις κοινωνικές αλλαγές (π.χ. την αύξηση του μεταναστευτικού θέματος) και τις παγκόσμιες προκλήσεις, όπως είναι για παράδειγμα η κλιματική κρίση και ο γηράσκων πληθυσμός. Επομένως, δεν πρόκειται ακριβώς για επαγγέλματα του μέλλοντος αλλά για νέες δεξιότη-
τες (όπως είναι για παράδειγμα οι ψηφιακές δεξιότητες κ.ά.) που θα χρειαστούν σε ήδη υπάρχοντες κλάδους. Ας έχουμε στο μυαλό μας ότι το μεταπτυχιακό ή/και οι πιστοποιήσεις που θα χρειαστεί να επιδιώκουμε σε όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής μας ζωής θα συμβάλουν στην προσαρμογή μας στη νέα πραγματικότητα.

Εν κατακλείδι, στα επαγγέλματα του μέλλοντος θα οδηγηθούμε πολύ πιο εύκολα όταν επιλέγουμε τη σχολή που μας ταιριάζει, όταν απολαμβάνουμε τις σπουδές μας και αξιοποιούμε όλες τις δυνατότητες που μας παρέχει το ακαδημαϊκό περιβάλλον.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν τα παιδιά στις επιλογές τους;

• To πρώτο βήμα είναι να ακούσουν το παιδί τους. Είναι, γενικά, πολύ σημαντικό να ακούγεται η φωνή του.
• Συμβουλεύουμε τους γονείς να προσπαθούν να αποδεσμευτούν από αντιλήψεις που αφορούν την επαγγελματική αποκατάσταση. Ό,τι ίσχυε στο παρελθόν δεν ισχύει σήμερα και, σίγουρα, δεν θα ισχύει στο μέλλον.
• Κάτι που επίσης συνιστούμε στους γονείςείναι να διευκολύνουν το παιδί στη διερεύνηση της επαγγελματικής του προσωπικότητας, καθώς υπάρχουν έγκυρες και αξιόπιστες μέθοδοι που οδηγούν στη διάγνωση της εργασιακής προσωπικότητας.
• Ρόλος του γονιού σε αυτή την κρίσιμη φάση της ζωής του παιδιού είναι να ενθαρρύνει και να στηρίζει έμπρακτα τις επιλογές του, εφόσον αυτές έχουν γίνει με βάση ορθά κριτήρια.

Στο πλαίσιο της ετήσιας συνάντησης του Lean in Network Greece (Athens), στις 29 Σεπτεμβρίου 2024, πραγματοποιήθηκε συζήτηση με θέμα τις Δυνάμεις μας, ως μέρος του κύκλου "Lean in to Your Strenghts Empowerement for Women". Eίχα τη χαρά να συμμετάσχω σε μία ενδιαφέρουσα συζήτηση κατά την οποία αναδείχθηκε η αξία της επικέντρωσης στις δυνάμεις και όχι στις αδυναμίες μας.

Δεν γνωρίζουμε τις δυνάμεις μας. Κάθε φορά που μας κινητοποιεί μία ιδέα, ένας στόχος κάνει νόημα για εμάς ή όταν αγαπάμε τη δουλειά μας, τότε επιστρατεύουμε δυνάμεις άγνωστες σ’ εμάς. Σε ένα περιβάλλον εργασίας όπου ο προϊστάμενος μας αποδέχεται για όλα όσα είμαστε, αναγνωρίζει τις ιδιαίτερες κλίσεις και δεξιότητές μας, μας ενθαρρύνει να αναπτύξουμε πρωτοβουλίες στο πλαίσιο των επιχειρησιακών στόχων, αφήνοντας χώρο να αναπτυχθούμε, τότε μεγιστοποιείται η απόδοση και, κατά συνέπεια, η ικανοποίηση στην εργασία. Σ'αυτήν την περίπτωση, αποδίδουμε περισσότερο καθώς επιγχάνεται η πραγματική «δέσμευση» (engagement) στους στόχους του οργανισμού. Ας γνωρίσουμε τον εαυτό μας και ας επιλέγουμε την εργασία που μας δίνει το βήμα να αναδείξουμε αυτά που είμαστε και όλα όσα μπορούμε να γίνουμε.

Η ενθάρρυνση της δημιουργικότητας και η καλλιέργεια της φαντασίας είναι από τις πιο παραμελημένες πλευρές των σύγχρονων εκπαιδευτικών συστημάτων.

Παραγεμίζουμε τα παιδιά σαν γαλοπούλες με γνώσεις, πληροφορίες, γεγονότα
και αφήνουμε τη φαντασία τους να λιμοκτονεί.
Τα παιδιά εισέρχονται στο σχολείο προικισμένα με πλούσια φαντασία
αι αποφοιτούν με φαντασίες ατροφικές.

Στόχος της εκπαίδευσης δεν πρέπει να είναι τόσο η μετάδοση γνώσεων όσο η καλλιέργεια της δημιουργικότητας και της φαντασίας του παιδιού.